Wybór formy opodatkowania dochodu

podatki Jelenia GóraWybór formy opodatkowania dochodu podatkiem PIT

Zarówno przedsiębiorcy dopiero rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej jak i biznesmeni, których firma już działa od pewnego czasu bardzo często zastanawiają się nad optymalnym wyborem najkorzystniejszej formy opodatkowania osiąganych przychodów lub dochodów. Staje się on jeszcze trudniejszy w sytuacji, gdy właściciel nie chce lub z różnych powodów nie może liczyć na fachową poradę specjalisty w tym zakresie jak biuro rachunkowe czy doradca podatkowy. Dodatkowo pamiętać należy, że osoby fizyczne prowadzące działalność zarobkową w zakresie sposobu, w jaki chcą naliczać podatki, mają do dyspozycji zdecydowanie więcej form opodatkowania niż osoby prawne.

Niniejszy wpis ma na celu przedstawienie podstawowych zasad rozliczania podatku PIT według dostępnych form oraz nakreślenie istotnych różnic między nimi, które mogą stanowić zarówno ich zalety, jak i – w innych przypadkach – wady. Bezwzględnie podkreślam jednak, że nie ma jednej najlepszej, idealnej metody, która sprawdzi się uniwersalnie w każdej firmie. Osiągnięty wynik zawsze zależy od kilku czynników, takich jak proporcja prognozowanych przychodów i kosztów koniecznych do poniesienia, wysokość pozostałych dochodów, możliwość skorzystania z aktualnie dostępnych ulg, itp. Podjęcie najwłaściwszej decyzji jest trudne, ale przy założeniu właściwego oszacowania danych – możliwe!

Jaki jest wybór i kiedy można go dokonać?

Zasady opodatkowania podatkiem dochodowym osób fizycznych regulują obecnie dwa podstawowe akty prawne: ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawa z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Osoby fizyczne zarówno już działające, ale także rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej, w zakresie opodatkowania swoich dochodów mają do wyboru przede wszystkim:

  • opodatkowanie progresywne, czyli według skali podatkowej (18% i 32%),

  • podatek liniowy – czyli opodatkowanie według stałej stawki 19%,

  • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych,

  • podatki płacone w formie karty podatkowej.

Na mocy obowiązujących przepisów podatnicy, którzy dopiero rozpoczynają prowadzenie działalności gospodarczej w formie indywidualnej (lub spółki osobowej), podlegają z założenia ogólnym zasadom opodatkowania przychodów, czyli według stawek progresywnych. Mogą jednak złożyć oświadczenie o wyborze innej formy opodatkowania lub wniosek o zastosowanie opodatkowania kartą podatkową. Odbywa się to z reguły już na etapie rejestracji działalności w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej w ramach składanego wniosku CEIDG-1. W przeciwnym przypadku stosowne oświadczenie powinno zostać złożone naczelnikowi właściwego Urzędu Skarbowego przed dniem rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Warto pamiętać, że początkowy wybór formy opodatkowania nie jest dokonywany „raz na zawsze”. W sytuacji, gdy podatnik zdecyduje się na zmianę, przejścia na podatek liniowy, ryczałtowy lub opodatkowanie kartą podatkową można dokonać jedynie w terminie do 20 stycznia danego roku podatkowego.

Karta podatkowa

Karta podatkowa jest najprostszą, pod względem wymagań formalnych, metodą opodatkowania. Polega ona na opłacaniu stałej kwoty podatku niezależnie od wartości faktycznie uzyskiwanych przychodów czy dochodów. Wysokość uiszczanego podatku jest ustalana w oparciu o stawki kwotowe z góry określone dla poszczególnych rodzajów działalności. Taka forma ryczałtu może sprawdzić się w firmach zatrudniających niewielu pracowników oraz posiadających swoją siedzibę w niewielkich miejscowościach, gdyż wysokość karty podatkowej rośnie wraz ze wzrostem zatrudnienia oraz ze wzrostem wielkości miejscowości, w której działalność jest prowadzona. Każdorazowo o przypisaniu określonej wysokości podatku decyduje urząd skarbowy w formie decyzji doręczanej podatnikowi odrębnie na każdy rok podatkowy.

Kartę podatkową mogą opłacać podatnicy wykonujący działalność wymienioną w art. 23 ust. 1 i 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Natomiast wymogi, jakie muszą być spełnione, aby korzystać z tej formy opodatkowania, wskazuje art. 25 tej ustawy.

Podatnicy korzystający z tej formy nie tylko zwolnieni są z obowiązku prowadzenia ksiąg, ale zasadniczo także z obowiązku składania zeznań rocznych czy deklaracji o wysokości uzyskanych dochodów i wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Muszą jednak prowadzić ewidencje zatrudnienia oraz karty przychodów pracowników oraz wydawać na żądanie klientów i przechowywać faktury dokumentujące sprzedaż towarów lub usług.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Podstawę opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym jest przychód, przy czym przy tej formie nie ma możliwości pomniejszania przychodu o koszty jego uzyskania. Ryczałt może być dobrym rozwiązaniem dla osób dopiero zakładających firmę, które nie potrafią oszacować albo spodziewają się niewielkich kosztów prowadzenia działalności. Dzięki wybraniu tej metody i posiadaniu wiedzy o szacowanym poziomie przychodów, są oni w stanie dokładnie określić wielkość podatku do zapłaty.

Efektywność opodatkowania ryczałtem zależy od doboru odpowiedniej stawki podatkowej. Ryczałtowcy do wyboru mają następujące stawki: 3,0%, 5,5%, 8,5%, 17%, 20%. Jej wysokość zależy od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej.

Opodatkowane ryczałtem ewidencjonowanym mogą być osoby fizyczne, wykonujące pozarolniczą działalność gospodarczą lub świadczące usługi najmu, w tym także w formie spółki cywilnej lub jawnej. Zakres ten jednak ogranicza dość rozbudowany system wyłączeń. Możliwość wyboru tej formy opodatkowania uzależniona jest od spełnienia szeregu wymogów określonych w ustawie. Można je w pierwszej kolejności podzielić na ograniczenia związane z wysokością osiągniętego w roku poprzednim przychodu oraz wyłączenia ze względu na charakter prowadzonej działalności. Ponadto ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych jako formy opodatkowania nie mogą wybrać między innymi podatnicy opłacający podatek w formie karty podatkowej oraz korzystający z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego.

Przychody osiągane z działalności opodatkowanej ryczałtem ewidencjonowanym należy wykazywać w ewidencji przychodów. Podatnicy mogą też być zobowiązani do prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Z opłacaniem ryczałtu w trakcie roku podatkowego nie wiążą się żadne inne obowiązki ewidencyjne i deklaracyjne. W terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym ryczałtowcy składają jednak zeznania roczne o wysokości uzyskanego przychodu na formularzu PIT-28.

Podatek liniowy

Wybór formy liniowej interesuje najczęściej podatników, którzy płacą lub będą płacić podatki od bardzo wysokich dochodów. Rozliczenie podatku od dochodu z działalności gospodarczej przy zastosowaniu jednolitej stawki w wysokości 19%, wykazuje duże podobieństwo do rozliczenia podatku dochodowego w formie skali podatkowej. Podstawę opodatkowania stanowi dochód, czyli nadwyżka przychodów z działalności nad kosztami uzyskania przychodów. Ustala się ją na podstawie ksiąg podatkowych prowadzonych przez podatnika. W określonych okolicznościach konieczne jest prowadzenie dodatkowych ewidencji pomocniczych. Również przy tej formie opodatkowania nie ma obowiązku składania deklaracji w zakresie osiąganego dochodu w trakcie roku podatkowego. Należy go jednak rozliczyć do końca kwietnia następującego po roku podatkowym na formularzu PIT-36L.

Podatki dochodowe w oparciu o jednolitą (19%) stawkę mogą naliczać zarówno przedsiębiorcy indywidualni, jak i osoby prowadzące działalność w formie spółek: cywilnej, jawnej, partnerskiej i komandytowej. Należy przy tym mieć na uwadze, że podatnik może wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej podatkiem liniowym jedynie pod warunkiem że nie jest podatnikiem, który przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres jego obecnej działalności. Innymi słowy na opłacanie podatku liniowego nie powinni się decydować podatnicy, którzy zamierzają wykonywać usługi na rzecz byłych lub obecnych pracodawców odpowiadające czynnościom, które wykonywali lub wykonują w roku podatkowym w ramach stosunku pracy.

Zasady ogólne – skala podatkowa

Skala podatkowa, czyli opodatkowanie na zasadach ogólnych, jest formą dostępną dla wszystkich przedsiębiorców i jednocześnie najpopularniejszą metodą według której liczy się podatki dochodowe. Według danych Ministerstwa Finansów ponad połowa podatników rozlicza się w oparciu o zasady ogólne – wybrała tą metodę lub stosuje ją w wyniku braku decyzji o jej zmianie.

U podatników stosujących ten sposób obliczenia podatku, podstawę zobowiązania podatkowego jest dochód rozumiany, podobnie jak w przypadku podatku liniowego, jako różnica między sumą przychodów (na podstawie art. 14 updof) a kosztami ich uzyskania (kwalifikacja w oparciu o art. 22 updof). Obecnie obowiązująca skala podatkowa wprowadza dwie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych:

  • 18% podatku od uzyskanych dochodów (odnośnie dochodów w wysokości do 85.528,00 zł),

  • 32% podatku od dochodów ponad próg 85.528,00 zł.

Dochód ustala się na podstawie ewidencji prowadzonej w formie podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ksiąg rachunkowych. Podatnicy często są też zobowiązani do prowadzenia dodatkowych ewidencji w postaci np. ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencji wyposażenia lub choćby ewidencji przebiegu pojazdu.

W zakresie kalkulowania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy nie ma obowiązku składania deklaracji, ale rokrocznie do 30 kwietnia należy rozliczyć podatek za poprzedni rok w oparciu o zeznanie PIT-36.

Zalety i wady poszczególnych form opodatkowania

księgowy Jelenia Góra

 

Biuro Rachunkowe Jelenia Góra „Mar-Tax” Marcin Jurkiewicz

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.